Çilek Tarımı


Çilek Nasıl Bir Bitkidir?

A, B ve C vitaminlerinin yanında bol miktarda mineral madde içeren çilek, üzümsü meyveler grubuna girer. Bu açıdan hem sanayiye hem de direkt, sofralık olarak tüketime açık bir meyvedir. Çileğin çeşitli meyve şekilleri (yuvarlak, konik, oval, kama vb.) vardır.

Çileğin Toprak ve İklim İsteği Nasıldır?

Çileğin yetiştiriciliği, çok farklı iklimlerde ve farklı şartlarda yapılabilir.  Kısa günde çiçek gözleri oluşurken uzun günde kol gelişimi gerçekleşir. Diğer bir deyiş ile çileğin verimi gün uzunluğuna da bağlıdır.  Soğuklanma ihtiyacı dediğimiz vernalizasyonun ise verimde değil de kalite üzerinde etkisi bulunuyor. Çilekteki vernalizasyon ihtiyacının, ortalama 450 saat olduğunu söyleyebiliriz.

Toprak isteğine gelecek olursak su tutma kapasitesi yüksek olan, drenajı iyi toprakları tercih etmekte fayda var. Kireç oranı yüksek olan toprakları sevmeyip, asitli topraklarda iyi geliştiğini de belirtelim. Toprak pH’sının en fazla 6,5 olduğu alanlarda yapılan çilek tarımı, olumlu sonuç verecektir. Bununla birlikte çilek, topraktan kaynaklanan fungal etmenlere (mantar hastalıklarına) karşı oldukça hassas bir bitkidir. Bu açıdan önceki yıl hangi ürünün ekildiği de önemlidir. Bu nedenle yetiştiricilik yapılacak toprakların hastalıktan ve nematodlardan ari olması gerekir. Toprak kökenli mantari hastalıklara yakalanma riskini düşürmek için buğday gibi tahıl ürünlerinin ekildiği bölgelerde çilek tarımının yapılması tercih önerilir. Eğer böyle bir arazimiz yoksa Tarım Bakanlığı’nın önerdiği ruhsatlı ilaçlardan kullanarak toprağı fümige etmeliyiz.

Çilek Nasıl Yetiştirilir? Çileğin Çoğaltımı Nasıl Olur? Tohumla Fide Elde Edilir mi?

Çilek, fide halinde yetiştirilir. Bu fideleri ise 5 yolla elde ederiz. Bunlardan birisi tohum ile fide eldesi olsa da bu yöntem ıslah amaçlı üretimlerde kullanılıp, pratikte kullanılmıyor.


Stolon dediğimiz kollardan fide üretimi de yapıyoruz. Bu yöntem, en kolay ve en çok kullanılan üretim şeklidir. Çilekte, çileğin boğaz bölümündeki yaprak koltuklarından çıkan ve ‘’stolon’’adını verdiğimiz uzantılar bulunuyor. Bu stolonlar toprak üstünde yatık olarak büyür. Boğumlarından ise yeni bir bitki oluşmaya başlar. Boğumların toprakla teması sonucunda kökler çıkmaya başlar. Başta suya bağlı olmadan oluşan köklerle birlikte, zamanla topraktaki neme göre bitki gelişimi devam eder. Bu şekilde üretimde bir bitkiden ortalama 125 adet fide oluşturabiliyoruz. Bu şekilde kaliteli, sağlıklı ve sağlam fide oluşturmak istiyorsak bitkide meyve oluşumunu engellememiz gerekir. Bunun için de çiçekler koparılır.

Eğer yukarıda bahsettiğim kol verme kabiliyetleri düşük olan çilek çeşitlerine sahipsek yaprak çelikleri ile fide üretimi yaparız. Bu yöntemin avantajı ise hızlı çoğaltım sağlamasıdır. Teknik bilgiler dahilinde bilinçli yapılması gereken bir yöntemdir.

Pek de yaygın kullanılmayan yöntemlerden birisi de bitkinin köklü toprak altındaki gövdenin ayrılmasıdır. Genelde yaşlı bitkilerde kullanılır.  Son yöntem ise doku kültürü yöntemidir. Yapay besi ortamı oluşturularak tamamen steril bir şekilde çalışmalar yürütülür.

Çilek Bitkisi Dikim Zamanı Nasıldır?

Çilek bitkisinin dikim zamanı birçok dönemde olabiliyor. Burada en önemli konu iklim şartlarıdır.  Frigo dediğimiz fideler Aralık-Ocak ayları gibi sökülür, temizlenir ve soğuk hava depolarında saklanan fide tipidir.


Frigo çilek fideleri yaz döneminde dikilir. Soğuk hava deposundan çıkarttıktan sonra bir gece suda bırakılır ve serin saatlerde dikim yapılır.  Dikimden sonra 20 gün kadar her gün iki kere sulanması önerilir.  Dikim sonrası hemen açan çiçekleri yukarıda bahsettiğim gibi kopartmalıyız ki bitkinin gelişimi ve çilek kalitesi kuvvetli olsun. Yaz dikimi tüm sistemlerden daha iyi sonuç verdiği yapılan araştırmalar ile kanıtlanmıştır.  Kışları ılık geçen yörelerde (Akdeniz Bölgesi gibi) ise kış dikimi yapılabilir (15 Ekim ile 15 Kasım arasında). Yabancı otlar, hastalık ve zararlılar ile mücadeleler yapıldığı takdirde yüksek verim alınabilir.  Kışları soğuk geçen bölgelerde ilkbahar dikimi (Nisan ayında) yapılır. Bu zamanda dikilen fidelerde de frigo fideler kullanılabilir. İlkbaharda dikimi yapılan fideler, dikildiği dönemde çiçek açsa da asıl ürünü bir yıl sonra verirler. Sonbahar dikimi ise Eylül ve Ekim aylarında yapılır.  Fidelikten sökülen fideler direkt olarak tarlaya şaşırtılır. Erken meyve vermesiyle birlikte meyvenin kalitesi ve veriminde düşüş vardır.

Çilek Bitkisinin Dikim Şekilleri Nelerdir?

Dikim zamanında olduğu gibi dikim şekillerinde de birçok farklılık vardır.  Ocakvari dikim, düz arazi üzeri dikim,  sedde üzerine dikim ve plastik örtüler üzerinde dikim gibi birçok sistem vardır. En uygunu sedde üzerinde dikimdir. Bu yöntemde tarla yüzü düzeltilerek karıklar açılarak dikim yapılır. Ocakvari dikimde toprak işlenir ve çeşitli aralıklar ile tümsekler yapılarak fideler bu tümseklere dikilir. Plastik örtüler üzerindeki dikim yönteminin sedde üzerine dikimin aynısı olmakla beraber tek fark seddelerin üzerinin örtülerle kaplanmasıdır. 

Çilek Bitkisinin Sulama ve Yabancı Otlarla Olan Mücadelesi Nasıl Olmalıdır?

Çilek bahçesinin bakımında önem göstermemiz gereken önemli noktalardan birisi de yabancı ot mücadelesidir. Bu açıdan çapalama yapmak gerekir. Yabancı otlarla mücadelede plastik örtüler de etkilidir.  Diğer bir yöntem ise Tarım Bakanlığı tarafından uygun görülen ruhsatlı kimyevi ilaç kullanımıdır.

Sulama konusuna geldiğimizde; çileğin en çok suya ihtiyaç duyduğu dönem meyve oluşumu ve olgunlaşma dönemi arasındaki zaman dilimidir. Dikim zamanında bahsettiğim gibi, dikimden sonra da sulamaya karşı hassas bir bitkidir.

Çilek Bitkisinin Hasat ve Hasat Sonrası İşlemleri Hakkında Neler Diyebiliriz?

Hepimizin bildiği gibi kırmızı rengi alan çilekler olgunlaşmış demektir ve o dönemde, sabahın erken saatlerinde hasat edilir. Fazla olgunlaşan çileklerin bazı kalite değerleri düşmekle birlikte taşımacılığında da sıkıntılar yaşanır.  Çileğin taze olarak tüketilmesinde, sapları ile birlikte kopartılması gerekir. Hasat sonrası çilekleri eğer muhafaza edeceksek, depolama sıcaklığı 4 derecenin altında olmalıdır. Ticari yetiştiricilikte ambalajlama ve taşıma işlemleri de çok önemlidir. Paketlenmesi meyvenin korunacağı şekilde kutulara koyulmalıdır. Maksimum yarım kilo olarak paketlenmelidir.

 

 



Use of the information/advice in this guide is at your own risk. The Farmow and its employees do not warrant or make any representation regarding the use, or results of the use, of the information contained herein as regards to its correctness, accuracy, reliability, currency or otherwise. The entire risk of the implementation of the information/ advice which has been provided to you is assumed by you. All liability or responsibility to any person using the information/advice is expressly disclaimed by the Farmow and its employees.