Hangi Bitki İçin Ne Kadar Tohum Atılmalı?


Sıra üzeri ve sıra arası mesafeleri ayarlanabilen, pnömatik mibzerle ekimi yapılabilen bitkilerdeki ekim mesafelerini, ekim derinliklerini; sıra üzeri mesafesi ayarlanamayan bitkilerde ise dekara ne kadar tohum atmamız gerektiğini ve bu miktarların nelere bağlı olarak değişeceğine kısaca değinelim. Bununla birlikte tohumlarda çimlenmeyi engelleyen faktörlerden birisi olan tohum kabuğunun kalınlığından bahsedelim.

Hangi Bitki İçin Ne Kadar Tohum Atılmalı?

Sıra üzeri ve sıra arası mesafeleri ayarlanabilen ve pnömatik mibzerle ekim yapabildiğimiz bazı bitkileri hangi sıklıkta ekeceğimize dair genel bir tablo oluşturduk. Tabloyu incelemeden önce, sıra üzeri mesafenin iklime, toprak yapısına, tohumun özelliğine ve iriliğine, sulu tarım yapılıp yapılmayacağına göre değişeceğini belirtmemiz lazım. Tablodaki rakamlar kuru ya da nemli toprak tiplerindeki mesafelerini tek bölüm altında geniş aralıklarla göstermiştir.

Kurak ve nem içeriği az olan topraklarda sıra üzeri mesafe biraz daha geniş tutulmalıdır ki, sınırlar tabloda belirtilmiştir. Ekim derinliğine değinecek olursak, bu durum en başta toprağın nemi ile ilgilidir ve ona göre de değişkenlik gösterecektir. Ekime iyi hazırlanmış, nemli, tavında olan topraklarda tohumların çıkışının aynı zamanda görülmesi olasıdır. Toprak tavının, neminin yetmediği (bilhassa geç ekimlerde) arazilerde ekim derinliğini biraz daha arttırabiliriz. Değişkenlik gösteren bu rakamları, fikir olması açısından aşağıdaki tabloda görebilirsiniz.


BİTKİLER
SIRA ARASI MESAFE (cm)
SIRA ÜZERİ MESAFE (cm)
EKİM DERİNLİĞİ (cm)
AYÇİÇEĞİ
70 (bazı bölgelerde 45-55’e düşebiliyor)
25-30
5-9
MISIR 
70
20-25
5-8
SOYA
65-70 (geç ekilen 2. üründe ayarlanabilirse 50-60)
5-7
3-5
ŞEKER PANCARI
45
5-8
2-5
SOĞAN (TOHUM)
15-20
4-7
1-1.5
SUSAM
60-70
20-25
1.5-2.5 
NOHUT
20-70 (ideali 25-35)
3-12 (ideali 5-8)
5-8
MISIR (İKİNCİ ÜRÜN OLARAK)
70
13-16
5-8
HAŞHAŞ
30-60
10-30
1-2
KENEVİR
30-50
5-15
2-3
PAMUK
70
15-20
2-5
KOLZA (KANOLA)
13-17
4-5
1-2

 


Sıra Üzeri ve Sıra Arası Mesafeleri Bilinen, Sıraya Ekimi Yapılabilen Bitkiler İçin Ne Kadar Tohum Atmalıyız?



Yukarıdaki tabloda, sıra arası ve sıra üzeri mesafeleri bilinen bazı bitkileri ve önerilen mesafe aralıklarını belirttik. Bu aralıkların çarpımında toplam kaç santimetre kare olduğunu bulur ve bu rakamı metre kareye çeviririz. Kaç metre kare bulduysak, o kadara 1 tohum atılacak demektir. 1 dekar 1000 metre kare olduğunu bildiğimizden dekara kaç tohum atmamız gerektiğini orantı kurarak bulmuş oluruz. Hesaplama örneğini görmek için buraya tıklayınız.

Sıra Üzeri Mesafesini Ayarlamadığımız Bitkilerde Dekara Ne Kadar Tohum Atmalıyız?

Arpa, buğday, yonca, aspir gibi bitkilerde dekara kaç kg tohum atılacağını hesaplamak için bir formül var. Bunun için metre karede istenen bitki sayısını, tohumluğumuzun bin dane ağırlığı, safiyet ve biyolojik değerini bilmemiz gerekir. Tohumluk hakkındaki bilgiler, tohumluğun sertifikasyon belgesi üzerinde yazıyor. Bin dane ağırlığını kendimiz hesaplamak istiyorsak da 4’er tane 100 tohum ayırıp ayrı ayrı ağırlığını hesaplarız. Bub 4 ağırlığın ortalamasını (4’e böleriz) aldığımızda çıkan rakan 100 tane ağırlığıdır. Bu sonucu 10 ile çarptığımızda bin dane ağırlığını bulmuş oluruz. Formüldeki safiyet ve biyolojik değer terimlerini öğrenmek için Atılacak Tohum Miktarı Hesabı adlı makalemize tıklayabilirsiniz.

BİTKİLER
M2 DE İSTENEN BİTKİ SAYISI
EKİM DERİNLİĞİ 
MERCİMEK (KIŞLIK)
250-300
 4-5
MERCİMEK (YAZLIK)
175-225
4-5
BUĞDAY
400-550
4-6
ASPİR
100
2.5-4
ARPA
300-450
3-5
YONCA
200
0.5-3
PAMUK
9.500 - 10.500
2-5



Tohumu Derin Ekersek ya da Yüzlek Ekersek Ne Olur?


Öncelikle şunu belirtmeliyiz ki ekimde yapılacak en ufak başarısızlık, üretimi tamamen etkileyebilir. Tohumluğumuzun sertifikalı olması da çok önemlidir. Önerilenden daha yüzlek bir ekim yaparsak bitkinin kuraktan ya da soğuktan zarar görme ihtimali çok yüksektir. Bu büyük risktir. Derin ekim yaptığımızda ise tohumun toprak yüzeyine çıkmasında problem olur. Çim kını, toprak içinde kalır, bitki ışık alamaz ve sarı kıvrım dediğimiz olay gerçekleşir. Tohumluğumuz kaliteli de olsa, beklediğimiz verimi almamız, ekimimize bağlıdır. Ekim derinliği tohumun gücü, iriliği, toprağın sıcaklığı ve nemi gibi birçok faktöre bağlıdır. Ekim derinliği hakkında ayrıntılı bilgi almak için Tohumun Önemi ve Ekimde Derinlik adlı makalemize göz gezdirebilirsiniz.

Sert Tohumlu Bitkileri Nasıl Çimlendirebiliriz?


Sert kabuklu meyve türlerinde (ceviz, badem vb.) ve çay tohumu gibi sert kabuklu tohumların çimlenmesinde sorunlar yaşanabiliyor. Tohumda çimlenmeyi etkileyen faktörlerden birisi olan sert tohuma sahip bitkilerin çimlenmesini kolaylaştırma yöntemlerini anlatalım.

Sert kabuk tohumun su almasını engeller. Tohumun çimlenmesi için, suyun kabuk içine girmesi, tohumun şişmesi ve kabuğun çatlaması gerekir. Bu nedenle çimlenme için tüm koşullar sağlansa bile, bazı tohumları ön işlemlerden geçirmemiz lazım. Bahsi geçen tohumlar, tohum kabuğunun inceltilmesi, çatlatılması, suda şişirilmesi gibi çeşitli uygulamalara tabi tutulur.

Kimyasal olarak tohumların aside daldırılıp belli bir süre bekletilmesiyle tohum kabuğu inceltilebilir. Genellikle %95 oranındaki saflıkta bulunan Sülfürik asitten yararlanılıyor (GA3 ya da sitrik, asetik salisilik asit vs.). Tohumlar, kabuğun sertliğine göre değişmekle birlikte 5-60 saniye (6 saat ve sonrasına kadar çıkabiliyor) süre ile aside tabi tutulur. Özellikle ıhlamur, akasya, yalancı akasya ve erguvanlar için bu işlem kullanılıyor. Bu yöntem tehlike arz etmektedir, uygun koşullar altında ve bilinçli kişilerce yapılması gerekir.

Mekanik olarak tohum kabuğunu zedelemek (Zımparalamak, törpülemek vs.), çatlatmak yahut çizmek (cam kırığı ile vs.) de başarılı bir yöntemdir. Böylece tohumun su ve hava geçirgenliğini arttırmış oluruz. Aşırı inceltme ile tohumun canlılığına zarar vereceği unutulmamalıdır. Bu işlem yalancı akasya, bazı ardıç ve alıç türlerinde de kullanılabilir. Bazı tohumları da şişirme işlemi için sıcak suda bekletmek (katlama işlemi) yararlı olacaktır. Tohumlar fazla sıcaklık ve uzun süreye maruz bırakılmamalıdır. Önerilen sıcaklık 65-70 derecedir. Tahum kabuğunun kalınlığına göre süre değişse de, süre mümkün oldukça kısa tutulmalıdır. Sıcak suya daldırılan tohumların mantar ve bakteriye yakalanma riski olduğu için 2-3 gün içinde ekilmeleri önerilir.

Yapılan çalışmalar ile okaliptus, ladin, çam, göknar gibi bitkilerin çimlendirilmesinde ise soğuk suda bekletme yöntemi iyi sonuç vermiştir. Soğuk suda bekletme işlemi, 2 gün ile 2 hafta arasında değişen süreye sahiptir. Kara ceviz ve adi cevizlerin ekimi, meyve kabukları alındıktan sonraki sert kabuklu tohumu, rutubetli olarak 12-20 hafta soğuk katlamaya tabi tutulduktan sonra yapılabilir.


Use of the information/advice in this guide is at your own risk. The Farmow and its employees do not warrant or make any representation regarding the use, or results of the use, of the information contained herein as regards to its correctness, accuracy, reliability, currency or otherwise. The entire risk of the implementation of the information/ advice which has been provided to you is assumed by you. All liability or responsibility to any person using the information/advice is expressly disclaimed by the Farmow and its employees.