Kayısı Yetiştiriciliği


Ülkemizde kayısının önemli bir kısmı kuru kayısı şeklinde değerlendiriliyor. Türkiye, dünya yaş ve kuru kayısı üretiminde birinci sırada yer alıyor.  Bu sırayı, İran ve Özbekistan takip ediyor.

Kayısının Farklı Kullanım Alanları Var mı?

Kayısı, bilindiği üzere reçel, dondurma, pestil, sabun, kolonya, marmelat gibi birçok alanda değerlendirilirken kayısı çekirdeklerinin tatlı olanları çerezlik, acı olanları kozmetik ve ilaç endüstrisinde kullanılıyor. Kabukları savunma sanayisi, yakacak ve mobilya yapımında kullanılmak üzere değerlendirilebiliyor.  Kurutma amaçlı kayısı yetiştiriciliği en çok Malatya, Elazığ, Kahramanmaraş, Sivas illerinde yapılıyor.  Sofralık kayısı üretimiyse Mersin, Iğdır, Antalya ve Hatay illerinde gerçekleşiyor.

Kayısı Hangi İklim ve Topraklarda Yetiştirilir?

Kış aylarında siyahlara bürünürcesine bir ortama neden olan kayısı ağaçları, ilkbaharda yaprak çıkarmadan beyaz çiçek açar ve harika manzaraya şahit oluruz. Fakat Malatya çeşitleri başta olmak üzere tüm çeşitler, bir hafta içinde çiçek açıyor, bazı yıllar havaların çok erken ısınması sebebiyle don zararına uğruyor. Buradan şunu anlayabiliriz ki kayısı yetiştiriciliğinin en önemli sorunu ilkbahar geç donlarıdır.

Kışları soğuk, yazları sıcak ve kuru olan bölgelerde yetiştiriciliği yapılabilir. Vernalizasyon dediğimiz soğuklanma ihtiyacı, kayısılarda da mevcuttur. Sürgün ve çiçek tomurcuklarının gelişimini tamamlayabilmesi için belli aralıklarda düşük sıcaklıklara maruz kalması ve bu ihtiyacının karşılanması lazım. Akdeniz iklimine sahip bölgelerde, soğuklanma ihtiyacının karşılanması adına, soğuklanma süresinin kısa olduğu çeşitler seçilmelidir. Yani kayısıların vernalizasyon ihtiyacı çeşitlere göre değişmektedir. Taban suyunun yüksek olmadığı, tınlı-kumlu topraklar kayısı yetiştiriciliği için uygundur.  Nemli ve ağır topraklardan hoşlanmazlar.

Kayısı Tarımı İçin Toprak Hazırlığı ve Bahçe Seçimi Hakkında Neler Söyleyebiliriz?

İlkbahar geç donlarından zarar görme olasılığı yüksek olan kayısı bitkisinin, soğuk havanın oturduğu çukur alanlarda dikilmesi önerilmez. Ayrıca güneş ve ışık isteğinden dolayı güney yamaçlarda dikim yapılmasını tercih etmeliyiz. Sonbahar döneminde toprak derin bir şekilde (20 cm kadar) işlenebilir. Toprak işleme dönemini, bilhassa çiçeklenme zamanına denk getirmemeye özen göstemeliyiz.

Kayısı Ağaçlarının Sulama ve Gübrelenmesi Nasıl Olmalıdır?

Bu soruların cevabı birçok faktöre bağlı olarak değişecektir. Genel bir bilgi vermek gerekirse ağır topraklarda daha seyrek, daha az derin olan kumlu topraklarda ise daha sık su verilebilir. İlk sulama çağla devresinde, ikinci sulama hasattan ortalama 15 gün önce,  üçüncü sulama hasat sonrası, dördüncü sulama Ağustos ayında ve beşinci sulama Eylül ayında olarak yapılabilir. Bu durum havanın sıcaklığına ve ağaçtaki meyve miktarına bağlı olarak da değişkenlik gösterebilir. Sulama yöntemi olarak hem işgücü, hem maliyet hem de sulama suyumuzun verimli kullanılması açısından damla sulama yöntemi önerilmektedir.

Kayısı ağacına verilecek gübre miktarları ise ağacın yaşına, gelişimine, meyve miktarına, hangi orandaki gübreleri kullandığımıza ve toprağın bitki besin maddesinin içeriğine göre değişiklik gösterecektir. En verimli sonucu her zaman bahsettiğimiz gibi toprak tahlili verecektir. Çiftlik gübreleri fosforlu ve potasyumlu gübreler ile birlikte sonbahar döneminde (ağaçlar yaprak döktüğü dönemde) verilebilir. Azotlu gübreler tek seferde değil de 2 döneme bölünerek verilmesi önerilir. Yarısından çoğu (2/3)  ilkbahar döneminde çiçeklenmeden ortalama 17 gün önce, diğer kısmı ise hasattan 45 gün kadar önce verilebilir.

Kayısı Ağaçlarında Budama, Seyreltme ve Herekleme İşlemi Nasıl Yapılır?

Ağaçtaki fazla yükü almak ve büyümeyi teşvik etmek amacı ile birbirine çok yakın sürgünler kesilir, ağaca taç şekli verilir. Kayısı ağaçlarında çeşitli budama şekilleri (Ösberg, Modifiye Lider, Goble) vardır.

Kayısılarda seyreltme işlemi genelde sofralık olanlarda yapılır, çünkü bu işlem meyve iriliğini arttırır. Çekirdek sertleşmeye başladığı zaman, kayısılarda seyreltme işlemi yapılabilir, bu işlemde küçük meyveler kopartılarak büyük meyveler bırakılır. 8 cm kadar mesafe ile seyreltilir. Herekleme dediğimiz uygulama ise ağaçtaki meyve miktarı fazlalığına ya da ağırlığına bağlı olarak dalların kırılmasını önleme amaçlı yapılır.

Kayısı Bitkisinde Hasat Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?

Kayısı ağacı iklimsel, daha doğrusu ekolojik faktörlere bağlı olarak, kullanılan anaca göre değişmekle birlikte 3-5 yaşına geldiğinde meyve vermeye başlar. Sofralık amaçlı yetiştirilen ve uzak mesafelere nakil edilecek olan kayısılar, zemin rengi kısmen sarardığında, henüz sertken toplanmaya başlar. Kurutma amacıyla yetiştirilen kayısılar ise meyveler tamamen olgunlaşana kadar ağaçta bekletilir.  Ağaçtan, normal olarak hasat 3 kerede yapılır, bunun fazlası da olabilir.  Kayısılar ölçülerine göre ayrılır ve sepetlere ya da tablalara koyulur. Depolanma süresi uzun değildir, bu nedenle depolama konusuna özen göstermeliyiz.

Kayısı Çeşitleri Nelerdir ve En Çok Hangi Çeşit Tercih Edilir?

Beliana, Feriana, Priana, Sakıt 6, Canino, P.de Tyrinthe, P.de Colomer, Proyma ve Tokaloğlu gibi kayısı çeşitleri vardır. Beriana, Feriana, P.de Tyrinthe ve Priana en erkenci çeşitlerdendir.  Sakıt 6 en geççi çeşitlerdendir. Diğer çeşitler ise orta mevsim çeşitlerindendir.

Hangi çeşidi seçeceğimiz, yetiştiriceğimiz bölgeye göre farklılık gösterecektir. Kayısı yetiştiriciliğinde en çok seçilen anaçlar zerdali, Pixy ve Myrobolan 29 C anaçlarıdır.

 


Use of the information/advice in this guide is at your own risk. The Farmow and its employees do not warrant or make any representation regarding the use, or results of the use, of the information contained herein as regards to its correctness, accuracy, reliability, currency or otherwise. The entire risk of the implementation of the information/ advice which has been provided to you is assumed by you. All liability or responsibility to any person using the information/advice is expressly disclaimed by the Farmow and its employees.